Çima nîqaşa Mem Ararat evqas mezin bû? Di van rojên dawî de nîqaşa ku li dora Mem Ararat û KOM Muzîkê dest pê kir, di demeke kurt de ji nakokiyeke tenê ya navbera kesên hunerê derket û bû nîşaneyeke giran a aloziya civakî û siyasî ya di nav raya giştî ya Kurdan de. Li ser medyaya civakî, hevdu tawanbar kirin, daxuyaniyên tund û êrişên li kesayetiyê her ku diçe zêde bûn. Bi tevlîbûna gelek hunermendên Kurd jî, civak li du aliyên dijberî hev hate qutkirin: aliyek piştgirî dide Mem Ararat, aliyê din jî ew û rêya ku tê gotin temsîl dike bi tundî rexne dike. Lê ne divê ev bûyer tenê wekî nakokiyeke navbera hunermendan were dîtin. Ji ber ku ev qutbûna tund a ku îro di nav civaka Kurd de derketiye holê, li ser bingeheke pir kûr a siyasî û civakî ava bûye.
Cihê Mem Ararat di civakê de
Mem Ararat di van salên dawî de bi hunera xwe ya taybet, dengê xwe yê hestyar û stranên ku gihîştine girseyên mezin, bûye yek ji herî bihîstî û bandorî hunermendên muzîka Kurdî. Bi taybetî di nav ciwanan de ew tenê wekî stranbêjek nayê dîtin, lê wekî nîşanek ji girêdana çandî û hesta nasnameyê tê pejirandin. Ji ber vê yekê, her nerazîbûn an neheqî ku li ser wî tê dîtin, bi lez reaksiyonê dide. Lê qutbûna li ser medyaya civakî tenê bi hezkirin an nehezkirina hunermendekî nayê ravekirin. Bi demê re, nîqaşa li dora Mem Araratê bûye qadeke sembolîk a hesabkirina siyasî. Hin derdorên siyasî vê nîqaşê anîne nav çarçoveya PKK û wê veguherandin bo nakokiyeke berfireh a siyasî. Şikestina piştî Rojava Di bingeha vê aloziyê de hestên kûr ên bêhêvîtî û şikestina mezin a piştî Rojava hene. Rojava ku demekê ji bo gelek Kurdan wekî destkeftiyeke dîrokî û hêviyeke nû hate dîtin, niha ji ber nezelaliya paşerojê bûye sedema lawazbûna hêviyê, hêrsê û xemgîniyê. Ji bo gelek kesan, ev mesele tenê paşketineke herêmî nîne; lê di heman demê de şikestineke dîrokî ye ku encamên salan têkoşînê dixe nav pirsan. Tevî hemû fedakariyan, rewşa ku derketiye holê di beşek mezin a civakê de hesta windabûna hêviyê û bêaramiya derûnî çêdike. Ji ber vê yekê, gelek reaksiyonên ku li ser medyaya civakî derdikevin, rasterast ne li hember hunermendan in; lê li hember rewşa niha ya siyaseta Kurdî ne.
Siyaseta ewlekariyê û pêvajo
Li Tirkiyeyê, dewlet dîsa pirsgirêka Kurd bi çarçoveya ewlekariyê ve girêdide û di vê pêvajoyê de Abdullah Öcalan navendê. Ev rewş jî nîqaşan kûrtir kir û aliyên cihê jî di nav civakê de derxist holê. Bi taybetî gotinên li ser “entegrasyon”, “arambûn” û hevgirtina bi şert û mercên herêmî re, di nav raya giştî ya Kurdan de nerînên cihê çêdikin. Hin kes vê yekê wekî rastbîniya siyasî ya neçar dibînin; hin kesên din jî dibêjin ku ev rêbaz dibe sedema paşketina destkeftiyên berê. Ji ber vê yekê, nerazîbûn, hêrs û rexneyên tund ên îro tenê ne li hember kesan; di heman demê de li hember rêyên siyasî yên demên dawî ne.
Daxuyaniyên Şivan Perwer û kûrbûna dubendiyê
Di vê pêvajoyê de daxuyaniyên Şivan Perwer jî, li şûna ku aramî biafirînin, bûne sedema kûrtirbûna dubendiyê. Lê ji nav wan kesên ku di civaka Kurd de giraniyeke dîrokî û sembolîk hene, tê payîn ku di demên wisa de zimanekî berhevkar û hişyartir bi kar bînin. Ji ber ku nakokiyên di nav cîhana hunerê de — mafên telîfê, mafên weşanê, şertên peymanan û mafên kedê — divê di nav rêbazên dadwerî û sazî de werin çareserkirin. Her hunermend mafê xwe heye ku ked û hunera xwe biparêze û berdêla maddî ya wê bistîne. Ev ne tenê pirsgirêkeke ferdî ye, lê di heman demê de şertê domandina hilberîna çandî ye. Lê veguherandina vê nîqaşê bo nakokiyên siyasî li ser medyaya civakî, ne tenê çareseriyê dijwartir dike; di heman demê de şikestinên nav civakê hîn zêdetir eşkere dike.
Medyaya civakî û parçebûna civaka Kurd
Îro medyaya civakî tenê ne qadeke danûstandina ramanan e; di heman demê de bûye qadeke vala kirina hêrs û êşên civakî. Ji ber vê yekê, rexne bi lez vediguhere bêhurmetî, û cihêbûnên ramanî jî vediguhere dijminahiyê. Bi taybetî di nav ciwanan de hesta bêhêvîtî û têkçûnê her ku diçe zêde dibe. Hin kes ji têkoşîna siyasî dûr dikevin, hin kes jî bi tevahî baweriya xwe ji pêvajoyê winda dikin. Ji ber ku atmosfera ku her dem şikestin û pevçûn nîşan dide, baweriya li paşerojê lawaz dibe. Dema ku em difikirin ku civaka Kurd jixwe xwedî cudahiyên siyasî, herêmî û ramanî ye, ev dubendiya ku niha li ser bingeha çandî mezin dibe, dikare bingehê hevpar ê civakê hîn zêdetir bişikîne.
Berpirsyariya qada çandî Hunermendên
Kurd di dîrokê de tenê wekî stranbêj nehatine dîtin. Ew di heman demê de barhilgirên ziman, bîr, êş û nasnameya civakî bûn. Ji ber vê yekê, her nakokiyek ku di qada hunerê de derdikeve, bi xwe re wateyên civakî yên mezin tîne. Lê tam ji ber vê yekê, erkê qada çandî ne kûrtirkirina dubendiyê ye; erkê wê parastina hesta hevpar û bîra civakî ye. Rexne mafeke rewa ye; lê zimanê bêhurmetî, lînçkirin û dijminahiyê di demeke dirêj de ne tenê kesan, lê hemû mîrateya çandî ya civaka Kurd jî zirar dide. Ya ku îro tê jiyîn tenê nakokiyeke hunermendî nîne. Ev tablo, şikestina piştî Rojava, têqînîna siyasî, windabûna hêviyê û nezelaliya paşeroja civaka Kurd e ku di qada çandî de xwe nîşan dide. Ji ber vê yekê, divê ev mesele ne bi kesan, lê bi rewşa derûnî û dîrokî ya civakê were fam kirin.
