🔴NÛPEL – Piştî 33 salan ku sînorê bejayî yê di navbera Tirkiye û Ermenistanê de girtî ye, mijara vekirina deriyên sînor careke din ketiye rojevê. Tevî rageşiya ku şerê Îranê li herêmê ava kiriye jî, bajarên sînor ji bo destpêkirina bazirganiya bi Ermenistanê re amadekariyan dikin.
Li gorî nûçeya DWyê, deriyê yekem ku tê payîn were vekirin, Deriyê Sînor ê Alicanê yê li Îdirê ye. Ev derî herî dawî di erdheja 6ê Sibatê de ji bo derbasbûna alîkariyê bi kurtasî hatibû vekirin.
Amadekariyên li Ser Sînor
Çavkaniyên herêmî diyar dikin ku li aliyê Ermenistanê hemû amadekarî bi dawî bûne. Tê texmînkirin ku li aliyê Tirkiyeyê jî xebat di nava 1-2 mehan de biqedin û derî di mehên havînê de bi temamî ji bo bazirganiyê vebe. Her wiha tê gotin ku beriya hilbijartinên meha Hezîranê yên li Ermenistanê, dibe ku Deriyê Alican û Deriyê Akyaka (Qers) bi hev re werin vekirin. Ev gav wekî piştgiriyek ji bo Serokwezîrê Ermenistanê Nikol Paşinyan li hemberî opozîsyona welatê wî tê nirxandin.
Armanc: Bazirganiya 1 Milyar Dolarî
Serokê Konseya Pêşvebirina Kar a Tirk-Ermen Kaan Soyak bal kişand ser qebareya bazirganiyê û ev agahî parve kirin:
Rewşa Niha: Bazirganiya nerasterast (di ser Gurcistanê re) derdora 300-350 mîlyon dolarî ye.
Potansiyel: Bi vekirina sînoran re, ev reqam dikare di demeke kurt de derbikeve 1 mîlyar dolarî.
Sektorên Pêşeng: Amadekarî, hilberên kîmyewî, xurek û madenên biha.
Bandora Şerê Îranê
Her çend pêvajoya asayîbûnê berdewam bike jî, şerê ku di 28ê Sibatê de bi êrişa DYA û Îsraîlê ya li ser Îranê dest pê kir, bibe sedema derengketina planan. Ji ber sînorê Îranê yê bi her du welatan re, fikarên derbarê koçberiya komî de kontrolên li ser sînor zêde kirine.
Bajarên Sînor Çi Dibêjin?
Bajarên wekî Qers, Erdexan, Agirî, Îdir û Wanê ku li gorî daneyên TÜİK’ê di rêza herî kêm a dahatê de ne, bi hêviyeke mezin li bendê ne.
Qers: Serokê Odeya Bazirganiyê Kadir Bozan dibêje ku bi taybetî projeya Korîdora Trump (Zengezur) dê Qersê bike navendeke lojîstîk a girîng.
Wan: Necdet Takva destnîşan dike ku bi taybetî tûrîzma baweriyê ya dêra Axtamarê û diasporya Ermeniyan dikare aboriya bajêr zinde bike.
Ardaxan: Çetin Demirci diyar dike ku vekirina sînoran dê rê li ber koça ciwanan bigire û veberhênanên pîşesaziyê bîne herêmê.
Îdir: Kamil Arslan jî bang dike: “Êdî divê ev dijminatiya sedsalî bi dawî bibe, bazirganî netewe nîne.”
Pêvajoya Asayîbûnê
Pêvajoya ku piştî Şerê Duyemîn ê Qerebaxê dest pê kiribû, bi tayînkirina nûnerên taybet û hevdîtinên li Moskova û Alicanê gihîşt asteke nû. Niha di navbera her du welatan de geştên asmanî û kargoya hewayî hatine destpêkirin. Gava dawî jî dê vekirina sînorên bejayî be ku 33 sal in li benda mifteyê ne.
