🔴HEWLÊR (Nûpel) – Îro 38 sal li ser destpêkirina operasyonên Enfalê re derbas dibin; ew karesata ku weke reştirîn rûpelê dîroka nûjen a Îraqê tê pênasekirin û tê de 182 hezar kurdên bêguunah bûn qurbaniya polîtîkayên qirkirinê yên rejîma Beasê.
Pêvajoya Qirkirinê û Birêvebirên Wê
Operasyonên Enfalê di sala 1988an de bi fermana rasterast a Sedam Husên û di bin serpereştiya Elî Hesen El-Mecîd (ku bi navê ‘Elî Kîmyawî’ tê naskirin) hatin meşandin. El-Mecîd wê demê Sekreterê Ofîsa Bakur a Partiya Beasê bû. Di warê leşkerî de jî, Wezîrê Parastinê yê wê demê Sultan Haşim serokatiya hemleyên li ser erdê dikir.
Di vê jenosîdê de hemû şiyana leşkerî ya Îraqê, ji firokeyên şer heta yekeyên çekên kîmyawî, li dijî xelkê sivîl hatin bikaranîn.
Enfal bi 8 Qonaxan Hat Pêkanîn
Ev tawana mezin a li dijî mirovahiyê, ji aliyê feyleqên 1ê û 5ê yên artêşa Îraqê ve di 8 qonaxên sereke de hat dabeşkirin:
Qonaxa Yekem (23 Sibat – 19 Adar): Li herêmên Sergelû û Bergelû yên Silêmaniyê dest pê kir.
Qonaxa Duyem (22 Adar – 1 Nîsan): Herêmên Qeredax, Baziyan û Derbendîxan bûn armanc.
Qonaxa Sêyem (20 Nîsan): Li deşta Germiyanê (Kelar, Kifrî, Duz û Sengaw) karesateke mezin pêk hat.
Qonaxa Çarem (3 – 8 Gulan): Herêmên wekî Koya, Teqteq û Axceler hatin enfalkirin.
Qonaxên 5, 6 û 7 (15 Gulan – 26 Tebax): Dewleta Îraqê êrişî Şeqlawa û Rewandizê kir.
Qonaxa Heştem (25 Tebax – 6 Îlon): Qonaxa dawî li herêma Badînan (Duhok, Zaxo, Amêdî û Akrê) hat encamdan.
Bîlançoya Karesatê: 182 Hezar Can û Gundên Wêranbûyî
Encamên van operasyonan ji bo gelê Kurd giran bûn:
Zêdetirî 182 hezar kes hatin qetilkirin yan jî di girtîgehên wekî Nugre Selmanê de ji birçîna û bin îşkenceyê canê xwe ji dest dan.
Bi hezaran gund bi temamî hatin rûxandin û nexşeya demografîk a herêmê hat guhertin.
Bi hezaran malbat hatin koçberkirin û di “kampên bi zorê” de hatin bicihkirin.
Nasandina Navneteweyî
Her çend salên dûr û dirêj li ser vê karesatê re derbas bûne jî, hewldanên ji bo naskirina vê tawanê wekî “Jenosîd” di asta navneteweyî de berdewam dikin. Di vê çarçoveyê de, di 5ê Kanûna Pêşîn a sala 2012an de, Parlamentoya Swêdê bi awayekî fermî operasyonên Enfalê wekî jenosîda li dijî Kurdan nas kir.
Îro gelê Kurd li her çar parçeyên cîhanê, qurbaniyên vê karesatê bi rêzdarî bi bîr tîne û banga dadperweriyê ji bo malbatên enfalkiriyan dike.
/Çavkanî: Rûdaw/
