NÛPEL — Li Îraq û Herêma Kurdistanê, hîn jî birînên tawana Enfalê nehatine kewandin. Li gorî daneyên dawî yên Wezareta Karên Şehîd û Enfalkiriyan a Herêma Kurdistanê, li seranserî Îraqê bi sedan gorên bikom ên qurbaniyên Kurd hatine tespîtkirin, lê heta niha tenê pişkeke pir piçûk ji wan hatine vekirin.
Birêvebirê Gorên Bikom ê Wezaretê, Aram Nûrî, di daxuyaniyekê de ji bo medya Kurdî ragihand ku bi rêya pîvandinên satelîtan (peykan) diyar bûye ku hejmara gorên bikom di navbera 200 û 250î de ye. Nûrî destnîşan kir ku ji vê hejmarê heta niha tenê 25 gorên bikom li 17 herêmên cuda yên Îraqê hatine vekirin û got: “Ev yek tenê dilopek e ji deryayê.”
Li gorî amaran, ji sala 2004an û vir ve di encama xebatan de tenê termên 3 hezar û 635 şehîdên enfalkirî hatine dîtin û derxistin.
Piraniya Goran li Çolên Semawayê ne
Derbarê erdnîgariya van gorên bikom de, Aram Nûrî da zanîn ku piraniya herî zêde ya goran li çolên Semawayê yên li parêzgeha Musenayê ne. Her wiha li herêma Hemrînê ya li parêzgeha Diyalayê û li parêzgeha Mûsilê jî gorên bikom ên Kurdan hatine dîtin.
Li çola Semawayê, bi taybetî navçeya Til Şêxiyeyê wekî navenda herî mezin a tawanê derdikeve pêş. Li vê navçeyê, gorên bikom ên welatiyên ku ji Deşta Koyeyê, Kerkûk, Çemçemal û Germiyanê hatibûn veguhastin hene. Li aliyê din, diyar bû ku hinek ji gorên bikom li herêma Busteyê ne, ku cihê windakirina Barzaniyên enfalkirî ye.
Hovîtiya li Keleha Nugreselmanê
Zindana dîrokî û tirsnak a Nugreselmanê, ku wekî baregeheke serbazî li nêzîkî Semawayê dihat bikaranîn, yek ji şahidên herî mezin ên hovîtiya rejîma Baasê ye. Li gorî amarên fermî:
Tenê di vê kelehê de di navbera 4 û 5 hezar Kurd hatine zîndanîkirin û şkencekirin.
Rizgarbûyên Enfalê tînin zimên ku jin, zarok û mêr bêyî cudahiya temen rastî şkence û destdirêjiyê hatine.
Piştî ku qurbanî di bin şkenceyê de an ji birçîna dimirin, termên wan davêtin pêş kûçikên çolê.
Aram Nûrî zelal kir ku hemû enfalkirî nebirine Nugreselmanê; beşek zêde ji wan rasterast li çola Til Şêxiyeyê ya nêzîkî kelehê bi komî hatine gulebarankirin û kuştin.
“Celadê Nugreselmanê” Hatiye Sûcdarkirin
Yek ji geşedanên herî girîng ên vê dawiyê, cezakirina berpirsê sereke yê Keleha Nugreselmanê yê bi navê Ecac e, ku di nav gelê Kurd de wekî “Celadê Nugreselmanê” dihat naskirin.
Ecac piştî ku hat dîtin û desteserkirin, di dadgeheke fermî de hat darizandin. Dadgeha Bilind a Tawanan a Îraqê di 14ê Gulana 2026an de ji ber tawanên li dijî mirovahiyê cezayê bidarvekirinê (îdamê) lê birî.
Her çendî cezakirina tawanbaran hinekî be jî dilê malbatên qurbaniyan hênik dike, lê xizmên enfalkiriyan û berpirsên Kurdistanê daxwaz dikin ku ji bo vekirina gorên mayî gavên bileztir û berfirehtir werin avêtin da ku termên windayiyên wan li axa pîroz a Kurdistanê bi rûmet werin binaxkirin.
Çavkanî: Rûdaw
