NAVENDA NÛÇEYAN (Nûpel) – Gola Wanê ya ku di nava mîrateyên herî girîng ên xwezayî yên Bakurê Kurdistanê û herêmê de ye, bi xetereyeke mezin a hawirdorê re rû bi rû ye. Bi hatina biharê û zêdebûna baranê re, ava çem û rûbarên ku diçin ser golê bilind bû. Ev tevgera xwezayî bû sedem ku bi tonan çopên ku salên dirêj di nav rûbarên paqijnekirî de kom bûne, ber bi Gola Wanê ve biherikin.
“Bi Çavê Serê Xwe Dibînin ku Tê Qirêjkirin”
Pispor û dilxwazên jîngehê hişyariyê didin ku bermayiyên plastîk, çopên malan û bermayiyên pîşesaziyê yên di nav rûbarên avê de, bi lehiyê re rasterast derbasî nava Gola Wanê dibin. Di dîmenên ku hatine girtin de tê dîtin ku rûyê avê bi şûşeyên pet, poşet û her cure bermayiyên hişk hatiye girtin.
Xelkê herêmê diyar dikin ku ev xemsarî gihîştiye asteke metirsîdar û bi taybetî rêveberiyên herêmî di mijara paqijkirina rûbarên avê û birêvebirina bermayiyan de kêm dimînin. Welatiyan bertekên xwe bi van gotinan anîn ziman:
“Piştî her baranekê em bi heman dîmenî re rû bi rû dimînin. Bi tonan çop diherike nav golê. Ev êdî ne tenê pirsgirêka jîngehê ye, metirsiyek li ser paşeroja me ye.”
Ekosîstema Gola Wanê Di Bin Xetereyê de Ye
Gola Wanê di cîhanê de gola herî mezin a sodalî ye û xwedî ekosîstemeke taybet e. Gol, bi taybetî ji bo cureyên endemîk ên mîna masîperk û masîpank stargeha herî girîng e. Lê belê ev qirêjî kalîteya avê kêm dike û qadên jiyanê yên van cureyan hildiweşîne. Zanyarên jîngehê hişyariyê didin ku ev bermayî dê di demeke dirêj de pêkhateya kîmyewî ya avê xira bikin û cihêrengiya biyolojîk ji holê rakin.
Banga ji bo Destwerdana Lezgîn
Ji bo rizgarkirina Gola Wanê, pispor daxwaza planeke çalakiyê ya berfireh dikin. Di vê çarçoveyê de pêşniyar têne kirin ku:
Rûbarên avê bi awayekî periyodîk werin paqijkirin.
Bermayî di çavkaniya xwe de werin veqetandin.
Rêveberiyên herêmî kontrolên xwe zêde bikin û cezayên giran li ser rijandina qaçax a çopan bibirin.
Parêzvanên jîngehê bi banga “Ev gol a me hemûyan e, ger em îro xwedî lê dernekevin, dê sibê pir dereng be” bang li rayedaran kirin ku her çi zû ye bikevin nava liv û tevgerê.
