🔴AMED (Nûpel)– Cenazeyê helbestvanê navdar ê Kurd Ehmed Huseynî, ku wekî “Mîrê Helbestê” û pêşengê helbesta modern tê naskirin, li bajarê Amedê bi merasîmeke bi heybet a bi navê “Senfoniya Oxirkirinê” hat pêşwazîkirin û oxirkirin. Huseynî yê ku li sirgûnê jiyana xwe ji dest da, piştî merasîma li Amedê ber bi bajarê xwe Amûdê ve hat birin.
Saziyên Kurd Ji Bo ‘Mîrê Helbestê’ Li Ser Piyan Bûn
Ehmed Huseynî ku di 10ê Adarê de li Swêdê ji ber nexweşiya penceşêrê jiyana xwe ji dest dabû, cenazeyê wî piştî prosedurên fermî gihîşt Amedê. Merasîma oxirkirinê bi beşdariya girseyî ya nûnerên saziyên çandî û siyasî pêk hat. Di nav amadekaran de Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê, PENa Kurd, YEW Kurd, MED-DER, Komeleya Wêjekarên Kurd, Enstîtuya Kurdî, KASED û MA Muzîk hebûn.
Merasîmeke Tije Hest û Rêzgirtin li ÇandAmedê
Cenazeyê Huseynî serê sibê ji morga Yenîkoyê hat girtin û birin navenda ÇandAmedê. Darbesta wî bi ala Kurdî û qurnefîlan hat xemilandin. Merasîm bi pêşkêşvaniya Şêrko Kanîwar ve hat birêvebirin û bi deqeyek rêzgirtinê dest pê kir û bi xwendina helbestan û nîşandana sînevîzyonekê li ser jiyana wî berdewam kir.
Di merasîmê de gelek kesayetên girîng axivîn:
Hevşaredarê Bajarê Mezin ê Amedê Dogan Hatun, di axaftineke bi bandor de bal kişand ser zehmetiya xatirxwestina ji şoreşger û rewşenbîrên Kurd. Hatun destnîşan kir ku ev ne tenê xatirxwestinek e, lê belê mîraseke ku dê li ser axa Kurdistanê her tim berdewam bike.
‘Pênûsa te dê bibe zimanê Kurdan’
Hatun di axaftina xwe de xemgîniya xwe ya ji bo wefata zû anî ziman û wiha got:
“Bi rastî jî zû bû. Mafê wî hebû ku Kurdistaneke azad jî bibîne. Lê em bawer in ev pênûsa te û gotinên te yên nîvco mayî, dê ji bo hemû Kurdan bibin ziman û werin nivîsandin.
Rêwîtiya ber bi Amûdê ve
Dogan Hatun bal kişand ser girêdana nivîskar a bi axa wî ve û diyar kir ku axa Amûdê ya ku jiyan dayê, dê niha jî hembêza xwe ji bo wî veke. Hatun destnîşan kir ku her helbest û her nivîsa wî ji bo gelê Kurd xwedî nirxekî mezin e û ew ê tu carî neyên jibîrkirin.
‘Hesreta Dayikê û Welat Di Helbestên Wî De Hebû’
Di merasîma ku li navenda ÇandAmedê hate lidarxistin de, darbesta Huseynî bi qurnefîlan û alên rengîn hate xemilandin. Hevberdevka Komîsyona Ziman, Çand û Hunerê ya DEM Partiyê Cemîle Tuhalli, bal kişand ser jiyana Huseynî ya li sirgûnê û got:
“Ehmed Huseynî ne tenê helbestvanek bû, welatparêzekî qedirbilind bû. Di van çil salên koçberiyê de, wî her tim hesreta dayika xwe û axa xwe di helbestên xwe de dianî ziman. Mixabin mîna Cegerxwîn û Mehmed Uzun, em nirxên xwe yên wiha ji derveyî welat pêşwazî dikin û dîsa oxir dikin.”
‘Stêrkeke Biriqî û Pêşengê Helbesta Modern’
Hevseroka PENa Kurd Rojbîn Perîşan, di axaftina xwe de bal kişand ser bandora Ehmed Huseynî ya li ser wêjeya Kurdî û got: “Bêguman îro em mamosteyekî mezin, rewşenbîrekî helbesta Kurdî bi rê dikin. Ew bi qasî axa xwe qedîm, bi êş û berxwedaniya jiyana xwe ya serbilindî xatir dixwaze.”
Perîşan anî ziman ku Huseynî di helbesta Kurdî de serdemeke nû daye destpêkirin:
“Ji ber ku ew pêşengê helbesta Kurdî ya modern bû, wî rêyek û şêwazekî nû li ber wêjeya Kurdî vekir. Mîrateya wî niha di emanetê hemû nivîskar û helbestvanên Kurd de ye.”
“Mîrateya Wî Deryayeke Bêbin e”
Endama Komeleya Wêjekarên Kurd, Mîna Acer, di axaftina xwe de bal kişand ser kûrahiya felsefî ya berhemên Huseynî û wiha got:
“Ehmed Huseynî bi her rist û pirtûka xwe zimanê me xemiland. Bi sêwirandina hunera xwe, asoyên nû li ber wêjeya me vekir. Mîrateya ku wî li pey xwe hiştiye, ji bo me deryayeke bêbin e.”
Acer, sersaxî da malbata wî û gelê kurd û diyar kir ku wek hevalên wî yên pênûsê, ew ê her tim xwedî li ked û navê wî derkevin. Acer gotina xwe bi daxwaza “Rêya te ronî be, Şêxê Helbestê” bi dawî kir.
“Stûna Sereke ya Ziman û Parêzvanê Yekîtiyê”
Li ser navê saziyên çand û hunerê jî Seroka KASEDê, Salîha Ayata, axivî. Ayata destnîşan kir ku Ehmed Huseynî bi helbestên xwe her tim yekîtî û axa Kurdistanê diparast û girêdayîbûna wî ya bi bajarê Amedê re bi bîr xist.
Ayata, giringiya helbestvan di nava neteweyekê de rave kir û got:
“Helbestvan ji bo neteweyekê yek ji stûnên herî sereke yên ziman e. Huseynî jî ji bo kurdî kesekî wiha bû. Wî heqîqeta gotinê wekî mîrateyek hişt û çû. Bi pênûsa xwe ya xurt, ruh û manewiyat dida kurdiya me ya şêrîn.”
‘Wê Bibe Ronahiya Rêya Gelê Kurd’
Hevberdevkê Însiyatîfa Yekîtiya Demokratîk Mehmet Kamaç jî beşek ji helbestên Ehmed Huseynî xwend û destnîşan kir ku Huseynî jiyana xwe xal bi xal di dilê gelê xwe de nivîsandiye. Kamaç got: “Em bawer in ku berhemên wî wê di dîroka Kurdan a dirêj de cihê xwe bigirin û ji bo berxwedana gelê Kurd bibin ronahiya rêya wan.”
‘Ew ne mêvan e, ew bû ax’
Serokê Weqfa Mala Haco Zîwer Haco, bal kişand ser hesreta Huseynî ya ji bo welat û got ku her çend dilê Rojava û Amedê birîndar be jî, ew bi kurê xwe serbilind in. Haco, hevaltiya xwe ya bi salan a li Swêdê bi bîr xist û got:
“Ehmed her dem digot: ‘Ez ê rojekê vegerim, lê ez naxwazim bibim mêvan, ez dixwazim bibim ax.’ Îro ew xewna wî pêk tê. Ew li sirgûnê tenê nedijiya; wî her roj Kurdistan di dilê xwe de ava dikir.”
Zîwer Haco di berdewamiya axaftina xwe de destnîşan kir ku Ehmed Huseynî mîna deryayekê bû ku her dem bi pêlên xeyalan û bi evîna zimanê dayikê tijî bû. Haco wiha domand:
• Bîreweriya Welat: “Ehmed Huseynî ne tenê helbestvanek bû, ew bîreweriya welatekî bû ku di nav rûpelên pirtûkên wî de dikişiya.”
• Amûda Rengîn: “Wî Amûda rengîn biribû her derê cîhanê û îro Amûda wî bi hesret li benda vegera kurê xwe yê mezin e.”
‘Em Têne Dilê Helbesta Te’
Nivîskar û endamê Enstîtuya Kurdî ya Amedê Feradê Dengizî jî bi hestên kûr behsa kesayetiya Huseynî kir. Dengizî diyar kir ku Huseynî ji bo wan wekî “pîr û şêxekî” wêjeyê bû û wiha got:
• Banga Yekîtiyê: “Em têne dilê helbesta te. Em têne wê banga te ya yekîtiyê û wî dilê te yê ku qet naraweste.”
• Hêviya Ronahiyê: “Xatirxwestina şêxê helbestê giran e, lê hêvî ronahiya çavê wî ye. Şêxê helbestê, Newroza te pîroz be.”
Rizoyê Xerzî yê ku 30 salan hevaltî bi Ehmed Huseynî re kiribû, axaftineke bi bandor kir. Xerzî bal kişand ser helwesta Huseynî ya li hemberî krîzên civakî û polîtîk û got: “Ehmed Huseynî heta kêliya dawiya jiyana xwe, mirovekî dilsoz, xwedî biryar, ronakbîrekî zîrek û girêdayî şîn û şahiya gelê xwe bû.”
‘Her dem li kêleka yekîtiyê bû’
Xerzî di berdewamiya axaftina xwe de destnîşan kir ku Huseynî di qada edebî û civakî de her tim li dijî dubendiyê derketiye û wiha pê de çû:
“Di hemû helbest û nivîsên xwe de, her dem li kêleka yekîtiyê bû. Tu caran rê neda dubendî û dijminahiya alîgiriya korane. Ehmed Huseynî, kedeke mezin ji bo avakirina Tevgera Rewşenbîrên Rojavayê Kurdistanê da.”
‘Hêviya vegerekê dida min’
Rizoyê Xerzî bi bîranîneke xwe ya taybet dawî li axaftina xwe anî û got: “Di kêliya herî bêhêvî de, dema ku min li Ehmed digeriya, dîsa hêviyên mezin dida min, hêviya vegerekê dida min.”
Her wiha nivîskar û rojnamevan Roja Metîna û Edîp Polat jî bi axaftinên xwe keda Huseynî ya ji bo ziman û wêjeya Kurdî bi bîr anîn.
Ber Bi Axê: Vegera Amûdê
Piştî merasîma li Amedê, cenaze dîsa birin morga Yenîkoyê. Tê payîn ku cenazeyê Ehmed Huseynî bi şev ber bi Başûrê Kurdistanê ve bi rê bikeve û li wir derbasî Rojavayê Kurdistanê bibe da ku li bajarê wî Amûdê bi xakê re bê spartin.
