🔴AMED (Nûpel) – Cejna Hîvde ango Serhîvde ku li herêma Amedê wekî yek ji sê cejnên sereke yên destpêka biharê (li gel Sibatok û Newrozê) tê qebûlkirin, xwedî dîrok û bîranîneke kûr e. Ev cejn li Pîrozgeha Hîvde ya ku li mezraya Eliyan (gundê Emerka) a ser bi navçeya Farqînê ve ye, tê pîrozkirin.
Cîh û Dem
Ziyaretgeh li navbera navçeyên Farqîn û Pasûrê cih digire. Gelê van her sê herêman her sal di rojên dawiya meha Adarê de berê xwe didin vê ziyaretê. Pîrozbahî sê roj û sê şev berdewam dikin; xelk li wir çadirên xwe vedigirin, şahî û govendan li dar dixin û pêşbaziyên hespbezandinê çêdikin.
Rîtuel û Baweriyên Gelêrî
Ziyaretgeha Hîvde di nav gel de bi taybetmendiyên xwe yên balkêş tê naskirin:
• Ji bo Evîndaran: Ciwanên dilgirtî ji guliyên daran “helqe” yan bazinekî çêdikin û davêjin ser dara ziyaretê. Li gorî baweriyê, heke ew helqe bi guliyên darê ve daliqe, evîndar digihîjin miradê xwe.
• Hevdîtin û Zewac: Ev cejn dibe fersendek ku keç û xort hevdu bibînin. Pir caran ev hevdîtin dibin sedema zewacê an jî revandina keçan.
• Hêviya Zarokan: Di roja dawî de hine tê ecilandin. Jinên ku zarokên wan nabe, perçeyek ji kincên xwe bi darê ve girê didin bi wê hêviyê ku Xwedê zarokan bide wan.
Çîroka Dîrokî û Rîvayeta Cejnê
Li gorî rîvayetên olî û dîrokî, koka vê cejnê vedigere sedsala 7an, dema belavbûna Îslamiyetê li herêmê:
1. Şerê Farqînê: Di sala 641ê de (P.Z.), artêşeke Îslamî bi serkêşiya Mûaz bîn Cebel ber bi Farqînê ve dikeve rê.
2. Kemîn û Şehadet: Li nêzî gundê Emerka, leşkerên Bîzansê kemînekê datînin û gelek sehabe li wir şehîd dikevin. Di nav wan de fermandarekî ciwan bi navê Maaz jî heye.
3. Xewna Pîroz: Piştî şer, dayika Maaz di xewna xwe de Hz Mihemed dibîne. Hz. Mihemed jê re dibêje ku kurê wê gihîştiye mertebeya şehadetê û divê her sal ji bo bîranîna wî û hevalên wî şahî û dîlan bên lidarxistin.
Ji wê rojê ve, ev bîranîn wekî cejneke pîroz a biharê di nav gelê herêmê de hatîye parastin.
