🔴Nûpel – Lîsteya prestîjî ya Lyrik-Empfehlungen 2026 (Pêşniyarên Helbesta 2026), ku yek ji antolojiyên herî girîng ên helbesta Almanî tê hesibandin, îsal pirtûka helbestan a duzimanî ya Yildiz Çakar a bi navê Mohra Reş / Dunkles Siegel jî di nav xwe de cih digire.
Ev lîste her sal ji aliyê Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung (Akademiya Almanî ya Ziman û Helbestê), Weqfa Lyrik Kabinett, Haus für Poesie ya Berlînê û bi hevkariya Komeleya Pirtûkxaneyên Almanî ve tê amadekirin. Armanca wê bilindkirina profîla helbesta hemdem û gihandina berhemên nû bi xwendevanên berfireh re ye.
Ji sala 2013an vir ve, her sal deh pispor beşdarî hilbijartinê dibin. Her pispor berhevokeke helbestan a bi zimanê Almanî û yek jî a wergerandî hildibijêre. Bi vî awayî, dîmeneke rengîn û cihêreng a helbesta hemdem tê xêzkirin. Lîste tenê “berhemên herî baş” rêz nake, lê belê balê dikişîne ser pirtûkên balkêş, resen û hêjayî xwendinê. Di Roja Cîhanî ya Helbestê de jî, bi alîkariya pirtûkxane, pirtûkfiroş û çalakiyên wêjeyî, dixwazin dîtbariya helbestê di nava civakê de zêdetir bikin.
Mohra Reş / Dunkles Siegel di payîza 2025an de li Berlînê ji aliyê weşanxaneya Dağyeli Verlag ve hatiye weşandin. Pirtûk helbestên Kurdî û Almanî li ser heman rûpelî tîne cem hev û dibe pireke helbestî di navbera her du ziman û çandan de. Mijarên sirgûn, windahî, evîn û nasnameyê di helbestên Çakar de bi dengekî xurt û nazik deng vedidin. Xwendevan ne tenê di nav hestan re derbas dibe, lê di heman demê de di erdnîgariyeke perçe bûyî, tijî bîranîn û xwedîtî de digere. Wêneyê “Berlîn”ê yê ku gelek caran di helbestan de derdikeve pêş, bajêr ji çarçoveya fizîkî derdixe û vediguherîne qadek sêyemîn a bîr û xeyalê.
Bi wergera Isabella Bêrîvan û Mario Pschera, û bi adaptasyona hestiyar a helbestvanê Alman Tobias Roth, avahiya pir-tebeqeyî ya metnê ji bo xwendevanên Almanî-axêv jî bi awayekî gihîştî û estetîk hatiye ragihandin. Bi vî rengî, dengê kevnar ê zimanê Kurdî derfeteke nû dibîne ku di dilê helbesta nûjen a Ewropî de lê bide.
Berhem ji aliyê komîteya hilbijartinê ve wekî yek ji mînakên herî bi hêz ên helbesta nûjen hatiye dîtin-ne tenê bi bedewiya estetîkî, lê her wiha bi kûrahiya bîra çandî û dîrokî ya ku dihewîne.
Di helbestên Yildiz Çakar de, ku berxwedêriya dengekî jinan e, kûrahiya mijarên mîtolojîk, şopên qutbûnên dîrokî û ezmûna sirgûnê bi hev ve tên girêdan. Xwendevan di her rêzê de li pey rîsên bîra takekesî û civakî dimeşe.
Di lîsteya 2026an de gelek berhemên din ên balkêş jî cih digirin ku cûrbecûriya dewlemend a helbesta hemdem nîşan didin: ji ceribandinên zimanî bigire heta lîrîzma klasîk, ji berhemên pirzimanî heta helbesta dîtbarî. Di nav wan de Natascha Gangl (Frische Appelle), Esther Kinsky (Heim.Statt), Sabine Scho (Endlich Regen), Julia Kissina (NYX), Yvonne Ewald, Juliette Favre (An die Deutschen), Renate Schmidt, Ulrike Draesner û Martin Zingg (Klassische Sorgen) hene.
Beşa “Helbestên Navneteweyî – Werger” jî yek ji beşên herî rengîn ên lîsteyê ye. Di vê beşê de wergerên ji Bulgarî (Aleksandar Vutimski), Spanî (María José Ferrada), Îngilîzî (Eva H.D.), Hollandî (Wim Hofman), û berhemên din ên wekî yên Valerie Mejer û Galina Rymbu cih digirin.
Bi vê hilbijartinê, “Mohra Reş / Dunkles Siegel” ne tenê dengê helbesta Kurdî di nava qada wêjeya Almanî de bilind dike, lê di heman demê de diyaloga zindî ya di navbera çand û zimanên cuda de jî xurtir dike.
