🔴Dengbêjî ne tenê hunerek e, ne tenê stranbêjî ye; dengbêjî bîra zindî ya miletekî ye. Dengbêjî ew agirê ku di şevên sar û bêdeng de, di dilê gundan de, di nav çadiran de, li ber ocaxên kevn de dişewite û qet natemire. Ew şaxeke kevnare ya çanda kurdî ye ku bi hezaran salan li hember bûyerên dîrokê, koçberiyên mezin, qetlîam û qedexeyan rawestiyaye û gotina xwe bi awayekî azad, bêyî ku li ber kesî xwar bibe, ragihandiye.
Dengbêj ne pirtûk e, lê pirtûkxane ye.
Ew ne nivîskar e, lê nivîskarekî ku bi qelema dengê xwe dinivîse.
Li ser rûyê çiyayan, di nav newalan de, li ber çemên ku navê xwe ji xwîn û hêsirên kal û bavên me standine; dengbêj bûye arşîva jiyana me ya veşartî. Kilamên wî ne tenê stran in; ew belgeyên dîrokî ne, nameyên evînê ne, qîrînên êşê ne, stranên serkeftinê ne; lê herî zêde jî bîranînên windabûyî ne ku bi saya wî nayên jibîrkirin.
Dengbêj dema ku dest bi kilamekê dike, ew ne tenê peyvan dibêje; ew dergehê bîranînê vedike.
Bi yek awazekê re dibêje: “Lê lê dayê, ev çi şev e, ev şevên reş…” û hemû welat di wê gotinê de dikeve nava bêhnvedana xwe ya dawî. Bi yek kilamekê re Geliyê Zîlanê, Dêrsim, Agirî, Serhed û Botan; hemû di nava yek dilê guhdar de dîsa zindî dibin. Ew navên cihan, ew navên mirovan, ew navên birîndaran… hemû bi wî dengî re dîsa nefes digirin.
Dengbêjî hunera bêdengbûnê ye jî.
Di navbera her du gotinan de bêdengiyek heye ku ji gelek pirtûkan bêhtir diaxive. Ew bêdengî, ew rawestandin, ew nefesa kûr… ew cihê ku êş tê de rûdinişt, ku evîn tê de digiriya, ku hêvî tê de hêdî bi hêdî radibû ser piyan.
Îro jî di serdema dîjîtal de, dema ku her tişt di nav ekrana piçûk de winda dibe, dengbêjî hê jî li hember wê windabûnê radiweste. Dengê kevnare yê ku ji keviran hatiye, hê jî di nav civatan de, di nav malbatan de, di nav dilên ciwanan de diherike. Dengbêjî îspat dike ku teknolojiya herî mezin ne înternet e, ne telefon e; teknolojiya herî mezin bîra mirov e û dengbêj wê bîrê zindî dihêle.
Dengbêj ne tenê mirovek e; dengbêjî meqamekî pîroz e.
Ew kesê ku di şevên tarî de ronahiyê peyda dike; ew kesê ku di nav bêdengiyê de dengê welatê xwe bilind dike; ew kesê ku dema hemû derî tên girtin, deriyê çanda me yê herî kevn vedike û dibêje:
“Em hîn jî li vir in. Em hîn jî diaxivin. Em hîn jî distirên.”
Ji ber vê yekê, bila em serê xwe li ber her dengbêjekî bitewînin.
Lê ne tenê ji bo wî/wê, lê ji bo hemû kal û bavên me yên ku bi wî dengî re çûne û vegeriyane. Ji bo hemû kilamên ku hatine gotin û hêj tên gotin.
Bila ev gotin li ser zimanê her kesî bimîne û bila her carê ku em kilamekê bibihîzin, em careke din fêm bikin ku em ne tenê guhdar in; em xwediyên wê çîrokê ne, em xwediyên wê bîrê ne, em xwediyên wî dengê kevnare ne ku hê jî li hember hemû dijwariyan disekine û dibêje:
Dengbêjî ne mirin e, jiyan e.
Dengbêjî ne dawî ye, destpêk e.
Dengbêjî, navê din ê hebûna kurd e.
/Welat Bazidî/
